Түүхийн сонирхолтой нууцыг өгүүлэх 22 ховор олдвор

Эртний Египетэд анар жимсийг зөвхөн хүнсэнд хэрэглэдэггүй байв. Түүний хэлбэрийг гоёл чимэглэл, сахиус, сав суулганд өргөн ашигладаг байжээ. Тухайн үед шил нь үнэт эрдэнийн чулуутай дүйцэхүйц үнэ цэнтэй байсан бөгөөд анарын шүүсийг ундаа, дарсанд хэрэглэдэг байв.

Иоганн Георг Лайнбергерийн бүтээсэн энэхүү рельеф нь хүний амьдрал түр зуурынх гэдгийг сануулдаг. Савангийн хөөс нь гоёмсог боловч хормын төдийд хагардаг учраас амьдралын хэврэг байдлын бэлгэдэл болжээ. Латинаар “Homo bulla est” буюу “Хүн бол хөөс” гэсэн хэлц ч бий.

Энэхүү барималд бяцхан сатир хөгшин Силенийн багийг гартаа барин, ам руу нь нударгаа хийсэн дүрслэлтэй. Ойролцоогоор 1620 онд Ромын Людовизи виллагаас олдсон уг бүтээлд хожим уран барималч Алессандро Альгарди нэмэлт хэсгүүд хийжээ. Ийм дүрслэлтэй бүтэн баримал маш ховор байдаг.

Японы зураач Маруяма Окёгийн бүтээсэн булцгар гөлөгнүүдийн дүрслэл олны таашаалд нийцэж, яс болон модон сийлбэрт өргөн дэлгэрчээ. Японы уламжлалд нохой нь хүүхдийг хамгаалах, амар хялбар төрөлтийг бэлгэддэг. Тиймээс бяцхан гөлөгний дүрсийг эрүүл энх, аз жаргалтай хүүхэд насны бэлгэдэл гэж үздэг байв.

Португалчууд Гоаг эзэлсний дараа тус хот католик шашны номлогчдыг бэлтгэх чухал төв болжээ. Орон нутгийн урчууд Европт худалдаалах болон сүмүүдэд зориулан зааны ясан баримал урладаг байв. Энэхүү бүтээлд нялх Христийг уулын оройд нойрсож буйгаар, доод хэсэгт нь хонь болон Магдалена Марияг дүрсэлжээ. Зарим судлаач Христийн байрлалыг нойрсож буй Буддагийн дүрстэй төстэй гэж үздэг.

Моче соёлын урчууд дайчдыг шувуу, тэр дундаа нугасны дүрээр дүрслэх нь элбэг байжээ. Тэдний зан үйлийн тулаанд бамбай, бороохой ашигладаг байсан бөгөөд ялагдсан дайчныг олзлон авч, зарим тохиолдолд тахил болгон өргөдөг байв. Энэхүү шавар сав нь тухайн үеийн дайны зан үйл, шашны үзэл санааны талаар мэдээлэл өгдөг.

Хиндү шашны домогт Камса хаан өөрийн үхлийг зөгнөсөн зээ хүү Кришнаг устгахаар Путана хэмээх чөтгөрийг илгээдэг. Путана үзэсгэлэнт асрагчийн дүрд хувирч, хөхөндөө хор түрхсэн ч Кришна түүний амийг сорж авдаг. Үхэхдээ Путана жинхэнэ аварга биетэй дүрдээ эргэн ордог бөгөөд бурхны хүрэлцсэнээр нүглээсээ ангижирсан гэж домогт өгүүлдэг.

Энэхүү жижиг нүдний шил ердөө 8.4 сантиметр урттай. Тухайн үед нүдний шилийг чихний ард тогтоох хөл хараахан бий болоогүй байсан тул гараараа барих эсвэл хамар дээрээ тогтоож хэрэглэдэг байв. Алт, паалангаар чимэглэсэн энэ хос шил нь нүдний шил зөвхөн хараа засах хэрэгсэл биш, тансаг хэрэглээний эдлэл байсныг харуулна.

Зүүн Гренландын инуит эмэгтэйчүүд далайн хавын арьсаар хийсэн “наатсит” хэмээх дотуур хувцас өмсдөг байжээ. Арьсны хэсгүүдийг амьтны шөрмөсөөр оёж, үслэг өмдний доогуур өмсөнө. Харин гэртээ дулаан үедээ үүнийг дангаар нь өмсөх нь ч байсан бөгөөд зочид ирсэн үед ч тайлдаггүй байв. Далайн хавын арьс нь бат бөх, бугын арьснаас бага дулаан хадгалдаг онцлогтой.

Ритон нь эвэр хэлбэртэй, дарс уухад ашигладаг эртний сав юм. Дарсыг дээд хэсгээр нь хийж, доод талын жижиг нүхээр гоожуулан хэрэглэдэг байжээ. Грекчүүд Дорнодын соёлоос энэ төрлийн савыг авч хэрэглэсэн бөгөөд дарсны бурхан Дионисийн дагуул кентаврыг дүрсэлсэн нь утга бэлгэдэлтэй байв.

“Далайн хөөс” хэмээн нэрлэдэг материал нь үнэндээ сепиолит хэмээх эрдэс юм. Чийгтэй үедээ зөөлөн байдаг тул түүнээс нарийн хийцтэй сийлбэр урлах боломжтой. Тамхины чийг, давирхайг шингээх тусам гаансны өнгө цайвар өнгөнөөс зөгийн бал шиг хүрэн туяатай болдог бөгөөд цуглуулагчид энэхүү байгалийн өнгө хувиралтыг өндөр үнэлдэг.

Дани, Норвеги, Шведийг захирч байсан Маргарет I хатны нэртэй холбогддог энэхүү даашинзыг нэгэн цагт хүнд төрөлтийн үед тусалдаг ариун нандин эдлэл гэж үздэг байжээ. Тиймээс язгууртан эмэгтэйчүүдэд зээлдүүлдэг байсан гэдэг. 1658–1660 оны дайны үеэр Шведэд аваачсан бөгөөд нүүрстөрөгчийн шинжилгээгээр даавууг XV зууны эхэн үед хамааруулжээ. Даашинзанд ойролцоогоор 11 метр Италийн алтан хээтэй торго ашигласан байна.

Энэхүү 7.9 сантиметр өндөр зүүлт нь биеэ зангидсан олс мэт ороосон лууг дүрсэлжээ. Хаш чулуу маш хатуу учраас түүнийг энгийнээр зүсэх бус, зүлгүүрийн элс ашиглан аажмаар хэлбэржүүлдэг байв. Гэсэн ч эртний урчууд чулууг ийм уян налархай харагдуулж чадсан нь гайхалтай юм.

Шан, Жоу улсын зааг үеийн хүрэл савнуудыг өвөг дээдэстээ зориулсан зан үйлд ашигладаг байжээ. Тэдгээрт дарс халааж, аягалан хэрэглэнэ. Хятадын хүрэл цутгуурчид шавар хэвний нарийн технологи эзэмшсэн тул савны хээ угалзыг тод, товойлгон гаргаж чаддаг байв. Ийм савыг язгууртнуудын булшинд зэвсэг, сүйх тэрэгний хамт тавьдаг байжээ.

Оросын хувьсгалын дараа эзэн хааны шаазангийн үйлдвэр улсын үйлдвэр болж өөрчлөгджээ. Уран барималч Наталья Данько тус үйлдвэрийн баримлын урланг удирдаж, 300 гаруй баримал, дүрслэл бүтээсэн байна. Түүний “Аянд яваа партизан” бүтээл нь XVIII зууны уран хийцийг хувьсгалын сэдэвтэй хослуулсан онцлогтой. Баримал 20.5 сантиметр өндөр бөгөөд нэг хувилбар нь Нью-Йоркийн Купер-Хьюиттийн дизайны музейд хадгалагддаг.

Давс нь ердийн нөхцөлд хурдан мууддаг мод, арьс, даавууг олон мянган жилийн турш хадгалжээ. Уурхайчдын үүргэвчийг үхрийн боловсруулаагүй арьсаар оёж, тус бүрд нь 30 килограмм хүртэл давс хийдэг байв. Оосрыг тухайн хүний биеийн хэмжээнд тааруулдаг байсан бөгөөд уутыг нуруунаасаа авахгүйгээр нэг хөдөлгөөнөөр хоослох боломжтой байжээ. 2003 онд энэ уурхайгаас Европын хамгийн эртний модон шатны нэг олдсон байна.

Ойролцоогоор 5000 жилийн настай энэ баримал нь өнгөт шигтгээ ашигладаг байсан эртний урчуудын ур чадварыг харуулна. Тухайн үед Урук хотод бичиг үсгийн анхны шавар хавтангууд бий болж байжээ. Урчууд чулууны гадаргууд сувдны эх, өнгөт чулуу болон улаан зуурмаг шигтгэн, байгалийн битумыг цавуу болгон ашигладаг байв. Ирвэсийн толбыг ч мөн шигтгээгээр хийсэн байх магадлалтай.

Цуглуулагчдын дунд “чөтгөрийн баг” хэмээн нэрлэгддэг энэ дуулга нь Ираны домогт гардаг див хэмээх чөтгөрийн дүрстэй. “Шахнаме” туульд баатар Рустам долоон сорилт туулж, чөтгөрүүдийн хаан Цагаан дивийг ялдаг. Ийм дуулга өмссөн хүн баатрын хүч чадлыг өөртөө шингээж байна гэж бэлгэддэг байжээ. Харин XIX зуунд ийм дуулгыг жинхэнэ тулаанаас илүү ёслол, парадад зориулан урлах нь түгээмэл болсон байна.

Кушийн хаант улсыг захирч байсан хатан Аманишакетег пирамид хэлбэрийн булшинд оршуулжээ. 1834 онд Италийн аялагч Жузеппе Ферлини түүний пирамидын оройг нураан, үнэт эдлэл бүхий эрдэнэс олсон байна. Эхэндээ олон мэргэжилтэн эдгээр эдлэлийн жинхэнэ эсэхэд эргэлзэж байсан ч хожим Берлин, Мюнхений музейнүүд худалдаж авчээ. Алтан бугуйвчнууд нь өнгөт шилэн шигтгээ, бурхдын дүрсээр чимэглэгдсэн байдаг.

Японы домогт Саран дээр туулай амьдарч, зуурмагт будааны гурил нухан мочи хийдэг гэж өгүүлдэг. Харин Хятадын домогт туулай мөнх амьдруулах үрэл бэлтгэдэг. Нэцкэ нь кимононы бүснээс түрийвч, жижиг хайрцаг зүүхэд зориулсан тогтоогч байв. Хожим эдгээр жижиг дүрс нь бие даасан урлагийн төрөл болж хөгжжээ.

Японы уламжлалт лакыг уруши хэмээх модны шүүсээр хийдэг. Шинэхэн шүүс нь арьсыг цочроодог тул урчууд болгоомжтой ажиллаж, лакыг олон нимгэн үеэр түрхдэг байжээ. Алтан нунтаг цацаж хээ гаргадаг маки-э техникээр усан үзмийн ороонгыг дүрсэлсэн байна. Японы урлагт усан үзэм нь үржил шим, элбэг дэлбэг байдлыг бэлгэддэг.

Японы сиси буюу комаину хэмээх арслан дүрст хамгаалагчид Хятадаас буддын шашны хамт нэвтэрчээ. Тэднийг сүм хийдийн үүдэнд муу ёрын зүйлээс хамгаалах бэлгэдэл болгон байрлуулдаг байв. Японы урчууд амьд арслан хараагүй тул зарим баримал нь нохой, зарим нь луу шиг төрхтэй болжээ. Сарвууныхаа доор бөмбөлөг барьсан дүрслэл нь хүч чадал, ертөнцийг захирах эрх мэдлийг илэрхийлдэг байна.

https://www.caak.mn/post/view/45309